Mắc cài niềng rớt phải làm gì? Hướng dẫn xử lý từ nha sĩ

Khi mắc cài niềng răng bị rớt, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và không tự ý gắn lại. Cần liên hệ nha sĩ ngay để được xử lý chuyên nghiệp. Nếu gắn lại trong 48-72 giờ, ảnh hưởng hầu như không đáng kể. Nhưng nếu để quá lâu, mắc cài rớt sẽ kéo dài quá trình niềng thêm vài tuần và gây lệch vị trí. Bài này sẽ hướng dẫn bạn cách xử lý ngay lập tức từ các bác sĩ nha khoa.

Mắc cài niềng là gì và tại sao bị rớt?

Mắc cài là những mảnh nhỏ được gắn trực tiếp lên bề mặt mỗi chiếc răng. Chúng đóng vai trò kết nối các dây cung kim loại, tạo ra lực để dịch chuyển từng chiếc răng theo vị trí mong muốn. Nếu không có mắc cài, dây cung không có điểm tựa, phương pháp niềng sẽ mất hiệu quả hoàn toàn.

Khi một chiếc mắc cài rớt, nó không phải lỗi mình bạn. Đó là tình huống rất thường xảy ra trong quá trình niềng, đặc biệt là vào những tháng đầu tiên. Các nha sĩ hiểu rằng mắc cài sẽ bị rơi, đó chính là lý do tại sao họ luyện tập để xử lý nhanh chóng.

Mắc cài niềng hoạt động như thế nào?

Mắc cài được gắn vào từng chiếc răng bằng một loại keo chuyên dụng cực kỳ bền. Dây cung (archwire) sau đó được đặt vào các vị trí của mắc cài, tạo ra lực nhẹ nhàng nhưng liên tục kéo từng chiếc răng về vị trí đúng. Cả quá trình này diễn ra trong 18 đến 24 tháng ở hầu hết các bệnh nhân, hoặc ít nhất 14 tháng với những trường hợp lệch nhẹ.

Mắc cài có thể được làm từ nhiều vật liệu khác nhau: kim loại (bền, rẻ), sứ (thẩm mỹ hơn, đắt hơn), hoặc tự buộc (tiện lợi hơn nhưng tốn kém nhất). Loại vật liệu ảnh hưởng đến cách gắn và độ bền của mắc cài, nhưng bất kỳ loại nào cũng có thể bị rớt.

5 nguyên nhân chính gây rớt mắc cài

Có năm nguyên nhân phổ biến nhất gây rớt mắc cài: thứ nhất là ăn thực phẩm cứng như kẹo, cơm lứt, hoặc xương, chúng tạo áp lực tập trung vào một điểm duy nhất. Thứ hai là kỹ thuật chải răng tích cực quá, đặc biệt là dùng bàn chải cứng hoặc chải xuống với lực mạnh. Thứ ba liên quan đến chất lượng mắc cài, không phải mắc cài nào cũng được tạo bằng cùng một tiêu chuẩn. Thứ tư là kỹ năng của nha sĩ lúc gắn, nếu gắn lệch hoặc dùng keo không đủ lượng, mắc cài sẽ yếu hơn. Cuối cùng, chấn thương do va chạm, ngã, hoặc cú đấm vào mặt có thể làm mắc cài bị bong tức thì.

Phải làm gì khi mắc cài bị rớt?

Lúc mắc cài bị rớt, nhiều người có phản ứng đầu tiên là hoảng sợ. Nhưng bạn không cần phải lo lắng quá. Hành động đúng trong vài phút đầu tiên sẽ giúp giảm thiểu mọi rắc rối về sau.a

Những bước xử lý ngay lập tức

Bước một là dừng lại, giữ bình tĩnh, và kiểm tra. Nhìn vào gương xem mắc cài đã rơi hẳn hay vẫn còn dính lơ lỏng trên dây cung. Nếu chúng ta vẫn còn dính trên dây cung nhưng bị lỏng, đừng cố kéo nó ra. Hãy để nó như vậy cho đến khi gặp bác sĩ.

Nếu mắc cài đã rơi hoàn toàn ra ngoài miệng, bước hai là lấy nó ra khỏi miệng của bạn. Rửa sạch dưới nước lạnh (không nóng, không dùng xà phòng). Sau đó, bỏ nó vào một chiếc hộp nhỏ sạch hoặc túi zip và mang theo khi đến phòng khám.

Bước ba là liên hệ nha sĩ của bạn ngay lập tức. Nói với họ rằng mắc cài của bạn bị rớt và bạn muốn đặt lịch tái khám càng sớm càng tốt. Nếu là thứ Năm chiều, chủ nhật, hoặc ngày lễ, bạn có thể phải chờ đến ngày làm việc tiếp theo, nhưng hãy cố gắng liên lạc vẫn. Nha sĩ sẽ ưu tiên lập lịch cho bạn trong 1-2 ngày nếu có thể.

Cách tạm thời giảm đau trước khi gặp nha sĩ

Nếu dây cung đang cọ xát vào lợi hoặc môi của bạn gây đau, cách tốt nhất là dùng sáp nha khoa (dental wax). Đây là sản phẩm nhỏ, rẻ, bạn có thể mua tại bất kỳ hiệu thuốc nào. Cách dùng: lấy một chút sáp, vo tròn lên vị trí cọ xát, rồi bấm nhẹ lên mắc cài hoặc dây cung để tạo rào cản.

Nếu bạn không có sáp, bạn cũng có thể dùng một chút chewing gum không đường (loại không có đường để tránh sâu răng thêm) hoặc một mảnh nhỏ sợi bông (nếu thực sự cần thiết, nhưng sáp là lựa chọn tốt hơn).

Đừng cố tự gắn lại mắc cài bằng bất kỳ loại keo nào. Keo nhà toàn dụng, keo siêu bền, hay bất kỳ thứ gì khác trên kệ siêu thị đều KHÔNG an toàn để gắn vào miệng. Bạn có thể nuốt vô tình, hoặc nó có thể cứng lại và gây tổn thương lợi.

Khi nào cần gọi nha sĩ khẩn cấp?

Bình thường, rớt mắc cài không phải trường hợp khẩn cấp. Nhưng có một vài tình huống cần bạn gọi ngay:

Nếu bạn nuốt phải mắc cài (không phải dây cung, mà chính mắc cài nhỏ), hãy gọi nha sĩ và báo tình trạng. Hầu hết các trường hợp, mắc cài sẽ đi qua đường tiêu hóa và được đào thải tự nhiên trong 2-3 ngày mà không gây vấn đề. Nhưng nếu bạn có cảm giác đau, buồn nôn, hoặc các triệu chứng khác, hãy đến bệnh viện để chụp X-quang xác định vị trí.

Nếu dây cung bị gẫy (không phải mắc cài), đó là một vấn đề khác. Dây cung gẫy thường cần thay thế ngay, vì vậy bạn cũng nên gọi nha sĩ nhanh chóng.

Nếu bạn bị chấn thương nặng ở mặt (ngã, va chạm), bạn cần gọi bác sĩ nha khoa, hoặc thậm chí phòng khám cấp cứu nếu có chảy máu nhiều.

Rủi ro nếu để mắc cài rớt quá lâu?

Bạn có thể tự hỏi: “Có sao không nếu tôi chỉ để mắc cài rớt trong vài tuần mà không đi gặp bác sĩ?” Câu trả lời là: nó sẽ ảnh hưởng đến quá trình niềng của bạn.

Mắc cài rớt ảnh hưởng đến quá trình niềng ra sao?

Một mắc cài rớt có nghĩa là một chiếc răng không còn nhận lực kéo từ dây cung. Chiếc răng đó sẽ bắt đầu di chuyển lại vị trí cũ của nó, hoặc nó có thể dịch chuyển theo hướng sai, cái gọi là “out of alignment” (lệch khỏi vị trí mong muốn).

Nếu bạn gắn lại mắc cài trong 48-72 giờ, thì ảnh hưởng hầu như không đáng kể. Chiếc răng có thể đã di chuyển một chút, nhưng dây cung sẽ kéo nó về đúng vị trí trong vòng vài tuần. Tuy nhiên, nếu bạn để nó rơi trong một hoặc hai tuần, quá trình này bắt đầu trở nên nghiêm trọng. Chiếc răng có thể cần thêm 2-4 tuần để quay trở lại đúng vị trí, cộng thêm thời gian mắc cài bị rơi. Nhân lên nếu bạn có 3-4 mắc cài rơi, và bạn sẽ hiểu tại sao nha sĩ lại muốn xử lý ngay.

Nếu để mắc cài rơi trong hàng tháng, chiếc răng có thể quay lại vị trí gốc. Lúc đó, bạn cần bắt đầu lại quá trình niềng từ đầu, thêm 6-12 tháng điều trị và chi phí thêm.

Nguy hiểm khi lỡ nuốt mắc cài

Nếu bạn lỡ nuốt phải mắc cài, điều đầu tiên cần nhớ là: KHÔNG nên tự ý gây nôn. Hành động này có thể khiến mắc cài trầy xước thực quản hoặc di chuyển vào khí quản, gây nguy hiểm.

Trong hầu hết các trường hợp, mắc cài sẽ đi qua đường tiêu hóa và được đào thải tự nhiên. Bạn không cần lo quá. Nhưng nếu mắc cài có cạnh sắc hoặc kích thước lớn, nó có thể gây tổn thương niêm mạc ruột hoặc tắc ruột. Triệu chứng gồm: đau bụng kéo dài, buồn nôn liên tục, hoặc có dấu hiệu khác thất thường, bạn nên đến bệnh viện ngay để chụp X-quang.

Nha sĩ sẽ hỏi bạn nguyên nhân rơi, kích thước mắc cài, và liệu nó còn sắc cạnh không. Dựa trên thông tin này, họ sẽ quyết định bạn có cần theo dõi hay không.

Cách phòng tránh mắc cài bị rớt?

Phòng tránh rớt mắc cài tốt hơn là phải xử lý sau. Dưới đây là những cách để giảm nguy cơ.

Thói quen ăn uống an toàn khi niềng

Ăn thức ăn cứng là nguyên nhân hàng đầu gây rớt mắc cài. Tránh xa: mứt kẹo cứng, xương sườn, cơm lứt, nước ngọt có ga, các loại hạt cứng. Thay vào đó, chọn thực phẩm mềm: cơm, trứng, cá, gà, rau mềm, sữa chua, và trái cây mềm.

Cách ăn cũng quan trọng. Hãy cắt thức ăn thành những miếng nhỏ, sau đó nhai từng bên một cách nhẹ nhàng. Tránh cắn cứng, một trong những tác nhân phá hủy mắc cài nhanh nhất.

Chăm sóc thiết bị niềng đúng cách

Chải răng: dùng bàn chải mềm, chải nhẹ nhàng, tránh tập trung lực vào vùng mắc cài. Nên chải 2 phút buổi sáng và tối. Sau khi ăn (đặc biệt là ăn các thức ăn dễ mắc kẽ), hãy chải lại để loại bỏ thức ăn bị kẹt.

Dùng chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước để làm sạch giữa các kẽ. Nếu chỉ nha khoa bị vướng vào dây cung hoặc mắc cài, tránh kéo mạnh, dùng động tác nhẹ nhàng hoặc yêu cầu nha sĩ giúp.

Hạn chế các thói quen có hại như cắn bút, cắn tóc, hoặc sử dụng răng để mở chai. Những thói quen này tạo áp lực bất ngờ có thể làm bong mắc cài/

Mắc cài niềng rớt là tình huống mà bất kỳ ai đang niềng cũng có thể gặp phải. Điều quan trọng là phản ứng của bạn khi sự việc xảy ra. Giữ bình tĩnh, không tự ý gắn lại, liên hệ nha sĩ sớm nhất có thể, và thực hiện các cách phòng tránh để giảm nguy cơ. Nếu bạn gắn lại mắc cài trong 48-72 giờ, quá trình niềng của bạn sẽ không bị ảnh hưởng nhiều. Nhưng nếu để lâu, bạn sẽ phải chấp nhận thêm vài tuần hoặc tháng niềng. Hành động nhanh chóng là cách tốt nhất để bảo vệ khoảng thời gian và chi phí đầu tư vào niềng răng của bạn.

>>>Xem thêm: Đứt dây cung niềng răng xử lý thế nào?